DEN HAAG – Een paar honderd euro meer verdienen klinkt doorgaans als goed nieuws. Voor mensen met een sociale huurwoning kan dat straks ook een heel ander gevolg hebben: een huur die ieder jaar opnieuw met 50 of zelfs 100 euro per maand omhoog gaat. Het kabinet wil woningcorporaties verplichten om huurders met een hoger inkomen meer te laten betalen.

Het gaat om wat meestal 'scheefwonen' wordt genoemd: mensen die volgens hun inkomen eigenlijk te goedkoop wonen. In 2024 ging het volgens het kabinet om ongeveer 177.000 huishoudens, zo'n acht procent van alle sociale huurders. Zij kunnen straks te maken krijgen met een extra huurverhoging bovenop de gewone jaarlijkse verhoging.

Corporaties mogen zo'n extra verhoging nu ook al vragen, maar doen dat lang niet altijd. Daar hebben ze een heel praktische reden voor. Iemand kan op papier inmiddels genoeg verdienen voor een duurdere woning, maar daarmee staat er nog niet ineens een betaalbaar huis klaar. Vooral voor mensen die tussen sociale huur en een dure vrije huur- of koopwoning in vallen, is de keuze op veel plaatsen beperkt.

Toch wil het kabinet dat de verhoging straks verplicht wordt. Wie boven de vastgestelde inkomensgrens uitkomt, kan 50 of 100 euro per maand extra gaan betalen. Dat is 600 of 1.200 euro per jaar. En daar hoeft het niet bij te blijven: zolang de maximale huurprijs van de woning nog niet is bereikt, kan de extra verhoging de jaren erop opnieuw volgen.

Daar zit meteen een opvallende kant aan het plan. Meer uren gaan werken, promotie maken of samen met je partner net wat meer gaan verdienen, levert een huishouden meer inkomen op. Maar een deel daarvan kan vervolgens weer verdwijnen in een hogere huur. Hoe groot dat effect in de praktijk wordt, hangt af van inkomen, huishouden en woning. 

Waar moet je dan naartoe?

De bedoeling is dat sociale huurwoningen zo beter terechtkomen bij mensen met een lager inkomen. Alleen zorgt een hogere huur er niet vanzelf voor dat er ergens anders een woning vrijkomt. Wie wil doorstromen, moet wel iets kunnen vinden. En juist daar wringt het: betaalbare huurwoningen zijn schaars en een koopwoning is voor lang niet iedereen met een wat hoger inkomen financieel bereikbaar.

Dat probleem ziet het kabinet zelf ook. Op dezelfde dag dat de plannen voor scheefwoners bekend werden, kwamen er ook plannen naar buiten om meer middenhuurwoningen te bouwen. Die zijn juist bedoeld voor mensen die te veel verdienen voor sociale huur, maar niet zomaar een woning kunnen kopen. Tot 2039 moeten er 160.000 van zulke woningen bijkomen.

Dat is alleen niet morgen geregeld. Tot die woningen er daadwerkelijk staan, kan een deel van de huurders daardoor in een merkwaardige positie terechtkomen: volgens het inkomen wonen ze te goedkoop, maar een betaalbaar alternatief hoeft daarmee nog niet voorhanden te zijn.

Simpel plan, ingewikkelde uitvoering

Ook achter de schermen is het plan minder eenvoudig dan 'meer verdienen, meer huur betalen'. De Belastingdienst levert nu al inkomensgegevens waarmee corporaties een hogere huur kunnen vaststellen. Het kabinet wil straks echter ook vermogen laten meewegen. Mensen met veel spaargeld of ander vermogen zouden geen sociale huurwoning meer moeten krijgen of daarvoor meer moeten betalen. Ook wordt gekeken of het vermogen van mensen die al in een sociale huurwoning wonen reden kan zijn voor een hogere huur.

Daarvoor moeten meer gegevens worden uitgewisseld. Het kabinet spreekt zelf over mogelijk grootschalige uitwisseling van persoonsgegevens en substantiële aanpassingen aan de ICT-systemen en werkprocessen van de Belastingdienst. Hoe dat precies moet gaan werken, moet nog worden uitgezocht.

Daarmee is de verplichte huurverhoging voorlopig nog geen voldongen feit. Het wetsvoorstel moet verder worden uitgewerkt en gaat naar verwachting begin volgend jaar eerst in internetconsultatie. Daarna moeten ook de Tweede en Eerste Kamer er nog over beslissen. Pas als het voorstel dat hele traject doorloopt, wordt duidelijk hoe de regeling er uiteindelijk uit gaat zien.