DEN HAAG – Verschillende nieuwe gemeentebesturen willen na de gemeenteraadsverkiezingen een streep zetten door geplande asielzoekerscentra. Eerder gemaakte afspraken met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en de nog altijd geldende Spreidingswet maken dat echter niet eenvoudig.

In Den Haag wil de nieuwe coalitie van Hart voor Den Haag, VVD, DENK en CDA voorkomen dat 440 asielzoekers worden opgevangen in het voormalige HagaZiekenhuis aan de Sportlaan. Het stadsbestuur zegt zich wel aan de Spreidingswet te willen houden, maar zoekt daarvoor naar andere mogelijkheden. Volgens het COA kan de bestaande overeenkomst over het ziekenhuis niet eenzijdig worden beëindigd.

Ook in Sliedrecht wil de nieuwe coalitie stoppen met de voorbereidingen voor een azc aan de Zwijnskade. Daar zouden maximaal 250 asielzoekers worden opgevangen. Het gemeentebestuur wil liever een kleinere opvanglocatie die aansluit bij het aantal plaatsen dat Sliedrecht wettelijk moet realiseren. Het COA houdt echter vast aan de afspraken die in 2024 met de gemeente zijn gemaakt.

Het schrappen van bestaande plannen kan gemeenten geld kosten. Wanneer het COA al kosten heeft gemaakt voor onderzoek, voorbereiding of bouw, kan de opvangorganisatie een vergoeding eisen. Hoe hoog zo’n claim kan worden, hangt af van de afspraken die in de afzonderlijke overeenkomsten zijn vastgelegd.

Daarnaast blijft de Spreidingswet van kracht. Gemeenten die onvoldoende opvangplaatsen realiseren, kunnen onder verscherpt toezicht worden geplaatst. Als overleg geen oplossing oplevert, kan het Rijk uiteindelijk ingrijpen en een gemeente verplichten alsnog een opvanglocatie mogelijk te maken.

Hoewel er een wetsvoorstel ligt om de Spreidingswet in te trekken, gelden de huidige verplichtingen voorlopig onverminderd. Gemeenten kunnen plannen mogelijk aanpassen of verplaatsen, maar het volledig schrappen van een afgesproken azc brengt juridische en financiële risico’s met zich mee.