Brabant bijt het spits af: negen bijzondere landschappen krijgen nieuwe titel

NOORD-BRABANT – Eeuwenoude heggen, moerassige bossen en weilanden waar de geschiedenis nog duidelijk zichtbaar is. Brabant heeft er genoeg, maar negen van die bijzondere gebieden staan sinds vrijdag extra in de schijnwerpers. Als eerste provincie van Nederland krijgt Brabant een complete reeks nieuwe icoonlandschappen toegewezen. Een bijzondere erkenning, al moet je er geen extra bescherming of een zak geld bij verwachten.

De titel icoonlandschap bestaat al sinds 2018. Tot nu toe wees de Vereniging Nederlands Cultuurlandschap (VNC) verspreid over Nederland afzonderlijke gebieden aan. Dat gaat voortaan anders: de vereniging pakt het per provincie aan en Brabant bijt het spits af.

Van één naar tien

Tot vrijdag had Brabant één Icoonlandschap: landgoed Tongelaar bij Mill, dat in 2024 werd onderscheiden. Daar komen nu negen gebieden bij: De Brand, Leembossen Dommelland, De Mortelen, Land van Herlaar, Wijboschbroek, De Langstraat, Het Merkske en Maasheggen-Noord en -Zuid.

Het zijn bepaald geen negen identieke stukjes natuur. De Langstraat, tussen Waalwijk en Waspik, staat bekend om haar oude graslanden, sloten en bijzondere natte natuur. De Mortelen bij Oirschot bestaat juist uit een kleinschalig landschap met bossen, weilanden en houtwallen. Het Merkske, op de grens met België, heeft weer haar eigen karakter met beekdalen en oude landbouwgronden.

Een snelweg levert twee titels op

Ook de Maasheggen in het Land van Cuijk krijgen de erkenning. Dat eeuwenoude landschap langs de Maas bestaat uit weilanden en akkers die van elkaar worden gescheiden door dichtbegroeide heggen. Ooit bedoeld om vee binnen de perken te houden, tegenwoordig ook een waardevol leefgebied voor planten en dieren. Het gebied kreeg in 2018 al internationale erkenning als UNESCO-biosfeergebied.

Opmerkelijk detail: De Maasheggen staan twee keer op de lijst. De A77 snijdt het landschap namelijk in tweeën en omdat een Icoonlandschap volgens de VNC één aaneengesloten gebied moet zijn, krijgen Maasheggen-Noord en Maasheggen-Zuid ieder een eigen titel.

Wel de eer, niet het geld

Een Icoonlandschap is geen nieuwe wettelijke beschermingsstatus, zoals Natura 2000. Ook hangt er geen subsidiepot aan vast. De VNC wil vooral aandacht vragen voor bijzondere cultuurlandschappen, mede omdat het landelijke beleid voor Nationale Landschappen eerder werd losgelaten.

De erkenning verandert dan ook niets aan de toegankelijkheid, zo blijven kwetsbare delen van o.a. De Langstraat gewoon afgesloten voor bezoekers. Een plek op de lijst betekent dus niet dat er ineens nieuwe wandelroutes bijkomen. De negen nieuwe titels zetten vooral de mensen en landschappen in de schijnwerpers die vaak al generaties lang met elkaar verbonden zijn. De erkenning is nieuw, het werk om die gebieden te behouden bepaald niet.