Belgisch drugsproces duurt te lang: 31 verdachten vrij

HASSELT – Ruim tien jaar onderzoek, een omvangrijk drugsdossier en een strafeis van in totaal meer dan 160 jaar cel. Toch komt er voorlopig geen enkele veroordeling. De correctionele rechtbank in het Belgische Hasselt heeft vrijdag de strafvervolging van alle 31 verdachten laten vervallen, omdat de zaak veel te lang heeft aangesleept. Onder hen is de Nederlandse drugscrimineel John H. uit Sint Willebrord. Het Belgische federaal parket legt zich niet bij de uitspraak neer en gaat in hoger beroep.

Het onderzoek begon ongeveer tien jaar geleden, nadat via een zeepfabriek in het Belgische Lommel grote hoeveelheden chemicaliën werden besteld. Die stoffen konden worden gebruikt voor de productie van synthetische drugs. De speurders kwamen uiteindelijk uit bij een internationaal netwerk dat volgens justitie betrokken was bij drugshandel en de productie van verdovende middelen.

In het dossier kwamen onder meer drugslaboratoria in Hamont-Achel en Ham aan het licht. De Nederlandse John H. werd door het Openbaar Ministerie gezien als een van de leiders van de organisatie.

Meer dan vijf jaar zonder duidelijke voortgang

Volgens de rechtbank heeft het onderzoek meerdere keren zonder aanwijsbare reden stilgelegen. Bij elkaar opgeteld ging het om meer dan vijf jaar waarin nauwelijks vooruitgang werd geboekt.

Dat vond de rechtbank niet te rechtvaardigen. Het dossier was volgens de rechters niet uitzonderlijk ingewikkeld en ook de verdachten hadden de procedure niet zodanig vertraagd dat daarmee de lange duur kon worden verklaard.

Daar kwamen problemen met het bewijsmateriaal bij. Grote hoeveelheden opgenomen telefoongesprekken bleken moeilijk toegankelijk. De computers die de rechtbank en de verdediging ter beschikking hadden, waren volgens de rechtbank niet krachtig genoeg om de gegevens binnen een redelijke tijd te doorzoeken.

Geen uitspraak over schuld of onschuld

De rechtbank koos voor een uitzonderlijk zware consequentie: het vervallen van de strafvordering. Daarmee komt er in deze procedure geen inhoudelijke beoordeling van de beschuldigingen en dus ook geen veroordeling.

Dat betekent nadrukkelijk niet dat de 31 verdachten onschuldig zijn verklaard. De rechters hebben zich niet uitgesproken over de vraag of de ten laste gelegde feiten bewezen zijn. Hun beslissing gaat over het recht van verdachten op een behandeling binnen een redelijke termijn en een eerlijke mogelijkheid om zich te verdedigen.

Normaal gesproken leidt een te lang durend strafproces eerder tot strafvermindering. Het Openbaar Ministerie had daar bij zijn eisen al rekening mee gehouden.

160 jaar cel en miljoenen op het spel

Het federaal parket had voor de 31 verdachten gezamenlijk meer dan 160 jaar gevangenisstraf geëist. Alleen al tegen John H. lag een eis van achttien jaar cel op tafel. Daarnaast wilde justitie in totaal ongeveer 14 miljoen euro aan crimineel vermogen verbeurd laten verklaren.

Met de uitspraak van vrijdag vallen die eisen voorlopig weg. Het Belgische federaal parket heeft echter aangekondigd in hoger beroep te gaan. Daarmee is de zaak na ruim tien jaar nog altijd niet definitief afgesloten.